در يكي از شب هاي تابستان 1367 علي فلاحيان با سخنان تندي در جمع زندانياني كه با چشم بند در صف دراز چند صد متري به اجبار رديف شده بودند، از اقتدار خود و ذلت دشمنان سخن گفت. نام فلاحيان هيچگاه با رحمت و شفقت همراه نبوده است. بعد از آن شب سخت بسياري از كساني كه به سخنان او گوش فرا دادند، پي بردند كه علي فلاحيان جدي تهديد مي كند. امروزه بسياري از آن زندانيان در اين جهان نيستند چراكه سخت كيشان در همان روزها آنها را از جهان محو كردند تا دين خدا حفظ شود.

بي گمان بعد از اين واقعه نيز اقتدار فلاحيان افزايش يافت چراكه او در سال 1368 مرد اول سيستم اطلاعاتي و امنيتي شد. سيستمي كه بعد از حذف مخالفان مسلح به سراغ روشنفكران بي پناهي آمد كه همانند حسين برازنده با دوچرخه رفت و آمد مي‌كرد يا همانند مجيد شريف براي ورزش صبحگاهي تنها در كوچه و خيابان‌هاي خلوت مي دويدند يا مانند فروهرها بدون محافظ در خانه‌شان به روي همه مراجعان باز بود. بسياري ديگر از روشنفكران بي‌پناه و زندانيان سياسي كه بعد از آزادي قصد زندگي كردن داشتند گرفتار خفاش ضد آزادي (سعيد امامي) شدند. شايد برخورد با اين افراد قسمت تفريحي كار سعيد امامي ها بود.

اقتدار فلاحيان در سال 72 به جايي رسيد كه حتي هاشمي رفسنجاني در معرفي وي به مجلس به طعنه يا طنز اعلام كرد كسي با وي مخالفت نخواهد كرد چراكه در واقع اين فلاحيان است كه صلاحيت نامزدي نمايندگان را تاييد مي كند!

مديريت امنيتي و اطلاعاتي در زمان فلاحيان حتي توانسته بود در بعضي مواقع هاشمي رفسنجاني را دور بزند. برخي از وقايع منجر به لغو سفر ميتران رئيس جكهور فرانسه به ايران كاملا با مرگ شاپور بختيار ارتباط داشت.

اقتدار علي فلاحيان، وزيري كه حتي يك بار از او در مجلس پرسش نشد، ادامه يافت. درباره وقايع دوران او هزار سخن گفته و ناگفته وجود دارد. همگان ميدانند كه وي بعد از بركناري از سمت خود، همچنان اقتدار و نفوذ خود را در ميان دوستانش حفظ كرد.

… اينكه اين كاروان ترس آفرين و رعب انگيز مردان خاكستري از كدام مرجع يا مراجع حمايت مي‌شوند كه چنين قدرتي داشته و دارند، هنوز بي‌پاسخ مانده است.

اما اين بار كه نسيم دموكراسي در ايران وزيدن گرفته است، مردم توانستند با راي مخفي به فلاحيان راي اعتماد بدهند….فلاحيان با امكانات و هيبت امنيتي – اطلاعاتي در انتخابات اصفهان وارد شد. براي سخنرانيهاي انتخاباتي با ماشين خارجي مدل بالا با دو ماشين خارجي ديگر اسكورت مي شد، به اين طرف و آن طرف مي رفت….

با اين همه و با وجود تلاش فراوان وحتي، طبق آنچه شنيده شده، وادار كردن برخي از پرسنل نهادها به راي دادن به وي در انتخابات مجلس ششم در حوزه انتخابيه اصفهان 2800 راي بيشتر نياورد. اگر آنچه در زمان صدارت وي بر ساختار امنيتي و اطلاعاتي رفته است برملا مي‌شد، بي ترديد او بيش از چند صد راي نمي آورد.

…. آراي كم و اندك او هزاران معني دارد كه آثارش در آينده بروز خواهد كرد. همان گونه كه سي ام شدن هاشمي در تهران رازها را برملا مي كند….

                                                                                *پايان

فلاحيان و امثال او همواره در پشت پرده سياست ج.ا حضور داشته و خواهند داشت. چه در انتخابات شركت كنند، چه نكنند. چه راي بياورند، چه نياورند. چه وزير باشند چه وكيل.  چه عضو شورای امنیت ملی چه مشاور رهبر. گرچه آراي اندك او در انتخابات مجلس ششم معني دار بود اما برخلاف نظر نويسنده مطلب بالا، آثاري در پي نداشت و بهيچوجه باعث كم رنگ شدن حضور او در پرده پنهان حكومت نشد.

من قصدم از اين نوشتار ترغيب هموطنان مشهدي به شركت يا عدم شركت در انتخابات نيست. بلكه يادآوري اين نكته است كه شركت يا عدم شركت در انتخابات، راي دادن يا راي ندادن به فلاحيان از نفوذ وي و امثال وي در قدرت و نقش آنها در تصميم‌گيري هاي كلان حكومتي نخواهد كاست.  

 يكي هم خود من در اتومبيل، دريك اتومبيلي كه جمعيت در آن بود[1]، نشسته بوديم. بنزين تمام شد بين راه، من «سيد» بودم، يك شيخي هم همراهم بود. شوفر برگشت گفت كه اين از اثر اين كه اين شيخ را سوار كرده بوديم، بنزين تمام شده. تمام شدن بنزين را اثر نحوست يك روحاني مي دانست، اين طور بود آقا.

                                                                                «صحيفه نور» جلد6، صفحه 68

                                                                              (3/2/1358)

---

[1] احتمالن منظور اتوبوس يا ميني‌بوس است

* فرق است ميان‌ آنكه يارش در بر/ با آنكه دو چشم انتظارش بر در

* فرزند بي ادب مثل انگشت ششم است:   اگر ببُري درد دارد، اگر نبُري زشت است 

حرف ق:

* قرم قرم ميكند تا به ساقش برسد:   مقدمه‌اي ميچيند تا حرف ناراحت كننده خود را بر زبان بياورد. 

حرف ك:

* كاه پيش سگ و استخوان پيش خر نهادن

* كدخدا را ببين ده را بچاپ

* كلاه تقي را سر نقي گذاشتن: از يكي قرض كردن و بدهي ديگري را پرداختن، كلاه كلاه كردن

* كوسه و ريش پهن!؟:  درجواب حرف‌هاي دوپهلو ضد و نقيض طرف مقابل بيان ميشود    

حرف گ

* گذشت آنكه عرب طعنه بر عجم ميزد:  همانند آن سبو بشكست و آن پيمانه ريخت

* گر به دولت برسي مست نگردي مَردي (باده پر خوردن و هشيار نشستن سهل است)

* گربه به دنبه افتاد، سگ به شكنبه افتاد:   درباره غذا خوردن كسي كه به خوردن حرص و ولع دارد استفاده ميشود.

* دستمان خالي است اما چشممان پر است

* گِله هات به سرم، ايشالله عروسي پسرم:  اميدوارم بتوانم در موقع مقتضي جبران دلخوريها را بنمايم

* گنجشك امسالي گنجشك پارسالي را قبول ندارد:   چيزي نياموخته ميخواهد شخص باتجربه‌اي را آموزش دهد.

* گوش باشد، گوشواره زياد است 

حرف ل:

* لاف در غربت و آواز در بازار مسگرها:  گفته ها و ادعاهايي كه درستي و نادرستي آنها بر كسي روشن نيست

* لب ديد كه دندان نديد:   آنقدر كم بود كه چيزي از آن خوراكي نفهميد. هنوز به لب نرسيده تمام شد

* لحافي را براي شپشي دور نمي اندارند:  با اندك كدورتي دوست خود را ترك نميكنند.

* لنگ حمام است، هركس بست بست:  چيزي است كه دست به دست ميگردد و ارزش چنداني ندارد 

حرف م:

* مار، خفته را نميگزد:  سوء استفاده از غفلت و يا حسن نيت كسي كار پسنديده‌اي نيست.

* ماست به دهانش مايه كرده اند:  از گفتن كم ترين حرفي عاجز است. خيلي ساكت است

* ماست و دروازه هر دو مي‌بندند:  دو موضوعي كه هيچ ارتباطي بهم ندارند، تفاوت زيادي بين آنهاست.

* ما گندم بهشت خورده‌ايم:  در جايي ماوا و قراري نداريم. جا و مكان درستي نداريم.

* مال ما گل منار است، مال مردم زير تغار:  بد و خوب ما سر زبان مردم است ولي كار زشت ديگران پنهان مي ماند.

* مال همه مال است، مال من بيت المال است:  مال خود را سخت نگه مي‌دارند ولي به مال ما كه مي رسند همه دست و دلباز ميشوند.

* مثل بوجار لنجان:  مردي مثملق و چاپلوس، بي اراده و سست.

* مثل نان ساج مي ماند، نه پشت دارد نه رو:  دوستي و دشمني او را نمي توان تشخيص داد. بسيار تودار است.

* مزه لوطي خاك است:  باده را بي‌مزه شيرين و نقل خوردن. خاكسار و افتاده بودن

* مقابل توپچي ترقه در كردن:  نزد نكته‌دانان اظهار فضل و هنر كردن.

* من از آسياب مي‌آيم، تو مي‌گويي نوبت نيست:  در حالي كه من از جريان امر آگاهم و مي دانم باز هم اظهار اطلاع مي كني.

* من كه نمي‌خورم ولي براي هركس مي كشيد كم است: در برابر دعوت و تعارف ميزبان، مهمان كم رو به زبان مي آورد.

* مهمان كه يكي باشد، صاحبخانه گاو مي كشد:  چون كه پذيرايي از يك نفر چندان اشكالي بهم نمي رساند.

* مهمان مهمان را نمي تواند ببيند، صاحبخانه هر دو تا را 

حرف ن:

* ناپخته بهتر از نيم‌خام:  راهنمايي نكردن بهتر از آن است كه راه ناصوابي نشان دهند.

* نازكش داري ناز كن، نداري پايت را دراز كن.

* نان بده فرمان بده

* نان ندارد، پياز مي خورد تا اشتهايش باز شود

* نجس تر شود چون نجس، تر شود:  سخن يا كار زشتي را وقتي بخواهند روپوشي كنند زننده تر از آب درمي آيد.

* نذر مي كنم واسه سرم، خودم مي خورم و پسرم.

* نعل از خر مرده كندن:  آدمي طمعكار و سودجو بودن.

* ننگ بزرگان و مرگ فقيران صدا ندارد

* نه آب بيار، نه كوزه بشكن:  نه برايم كاري كن و نه زيان و ضرر برسان

* نه پشت دارد نه مشت دارد

* نه شير شتر، نه ديدار عرب:  عطايش را به لقايش بخشيدم

* نه نماز شبگير كن، نه آب توي شير كن.

* ننه ام خودش شوهر دارد، كي از دل ما خبر دارد:  كسي كه از هر جهت خيالش آسوده است چه خبر از محروميت ديگران دارد.

* نيش قلم تيزتز از تيغ دودم 

حرف و:

* وادنگ آمدن:  زير حرف خود زدن، دبه درآوردن، جر زدن

* وصلت با خويش، معامله با بيگانه

* وقت خوردن قلچماق است، وقت كار چلاغ است 

حرف ه:

* هر بزي را به پاي خود آويزند:  هر كس را به گناه خويش گيرند.

* هرجا آش است، كل فراش است

* هرچي گند و مند است، مال منِ دردمند است:  همانند: هركس از هرجا رانده است با ما برادر خوانده است.

* هر چيزي تخمي دارد و تخم عداوت شوخي است.

* هر كجا باد است، آنجا بر باد است:  هر محيطي كه غرور و استبداد در آن تسلط دارد زوال پذير است.

* هركه فهميد مُرد، هركه نفهميد بُرد

* هست با ابله سخن گفتن جنون

* هوو هوو را خوشگل ميكند، جاري جاري را كدبانو 

حرف ي:

* يك حمام خرابه چند جامه دار مي خواهد!؟   

جا دارد ياد نويسندگان و پژوهندگاني كه به جمع آوري ضرب‌المثل‌هاي عاميانه، مثل‌ها، آداب و رسوم قومي و فرهنگ فولكوريك ايران پرداخته‌اند را گرامي بداريم:علي‌اكبر دهخدا، جمال‌زاده، صادق هدايت، احمد شاملو، علي بلوكباشي، ابوالقاسم انجوي شيرازي، اميرقلي اميني ، حسين ملكي و…

 قتل از طريق سنگسار لازمه اسلام است، و جايز نيست که رجم تبديل به قتل با شمشير يا اعدام با گلوله و امثال اينها بشود، و ناچار بايد عمل سنگسار انجام گيرد تا منشاء نزول برکات الهی گردد، چنانکه مکرر دراخبار آمده است که اقامه رجم درروی زمين از نزول چهل شبانروز باران پر برکت تراست. کسی که بايد سنگسار شود حد الهی درمورد او اجرا ميشود، خواه مريض باشد و يا سالم، چرا که منظور اين است که او کشته شود، و هيچ لزومی ندارد که صبر کنيم تا ازنظر مزاجی بهبودی يابد دراين مورد حضرت امام خمينی مدظله العالی دررساله تحريرالوسيله خود مخصوصا تأکيد فرموده اند  “   

 “ دادگاههای انقلاب اسلامی درانجام وظيفه خود کوتاهی کرده اند، زيرا از پيروزی انقلاب به بعد آن اندازه که بايد اعدام نکرده اند. ما از بابت اين مسامحه کاری از امام و از مردم معذرت ميخواهيم

- يوسف صانعی دادستان کل دادگاههای مرکز:

 “هيچ حکومتی دردنيا نيست که همه مردم آن بروند به دادگستری . اگر بخواهيم حکومت ما اسلامی باشد بايد محاکمی داشته باشيم که درآنها بشود مجرم را فورا کشت. درجمهوری اسلامی ما دادگاهها و دادسرای انقلاب اين کار را انجام ميدهند“ “ اشخاصی به دادگاه شرع اطلاع دادند که درتشخيص هويت بعضی از اعدام شدگان اشتباه شده و آنها بجای کسان ديگری گرفته شده اند. به آنها گفته شد اشکالی ندارد، درعوض اينها درآن دنيا شهيد محسوب خواهند شد “ 

3-  موسوی اردبيلی رئيس ديوان عالی کشور

:“ اينهمه طول و تفضيل لازم نيست . وقتيکه اينها را درکوچه و خيابان دستگير کرديم، بجای اينکه معطل بشويم که چند ماه درزندان بخورند و بخوابند و بيت المال را مصرف کنند، همان توی خيابان محاکمه شان ميکنيم و همينقدر که دونفر پاسدار بضرر آنها شهادت بدهند بدون معطلی تير بارانشان ميکنيم . اصلا پاسدار برای همين کار است“ 

“ مادراينجا کسانی را درزندان داريم که حدود شش هفت ماه حتی يکسال است در بازداشت هستند و هنوز اسم خودشان را هم به ما نميگويند . ميگوئيد چند تا ضربه شلاق هم به اينها نزنيد؟ امام فتوی داده‌اند که اينها اگر زير تعزير جان هم بدهند کسی ضامن مردنشان نيست بفرض پانصد نفر ازاينها درزندان بمانند . کجای دنيا خراب ميشود “ 

  نجف آبادی، رئيس دادگاه انقلاب اسلامی آذربايجان

:“درکار دادگاههای انقلاب اسلامی، بعد از تشخيص هويت مجرم برای جزای او فرصتی جايز نيست. يعنی اينکه اجرای حکم خدا در دادگاههای انقلاب تأخير ندارد“ 

-  اسداله لاجوردی دادستان انقلاب تهران :“ ازنظر اسلام يک دختر نه ساله بالغ شمرده ميشود و اسلام اجازه ميدهد که چنين کسی را درصورت دستگيری درتظاهرات ضد انقلاب همانجا کنار ديوار بگذاريم وگلوله بزنيم “  

 اي كاش من يه موشك بودم. شنيده‌ام موشك ها يك عالمه بنزين مصرف ميكنن.  آونوقت مي‌تونستم يك خورده از بنزينم را زير قيمت به آق حبيب بفروشم تا هم اون بنده خدا با خيال راحت مسافركشي‌اش را بكنه هم من سرم جلو زنم بلند باشه كه هواي آق داداشش رو داشتم.

اي خدا! ميشد منم يك موشك ميشدم. آنوقت همه واسم دست ميزدن و با سلام و صلوات راهي ام ميكردند. نه مثل آق حبيب كه موقع خدافظي كون مباركش رو هم تكون نمي ده. مادرزنم هم ديگه با خيال راحت ميتونست به من افتخار كنه و پزم را جلو منيره خانوم كه دامادش تو بساز بفروشه بده.

اگه ميشد كه موشك بشم، زنمم را ميگذاشتم رو كولم وتو جاده چالوس مثل موشك از ماشين‌هاي مدل بالا جلو ميزديم، مي‌رفتيم شمال. آخه بعد سه سال ازدواج، حسرت يك ماه عسل به دلش مونده لامصب!تازه ميتونستم با افتخار ماهواره هم حمل و نقل كنم. فكر نكنم ديگه كسي جرئت ميكرد نصفه شب بريزه خونه‌مون و ماهواره‌اي كه با قرض و قوله خريده بودم جمع كننه ببره.

شنيدي اين موشك ها چه اسم هاي خوشكلي دارن: كروز، شهاب، مالستيك[1]، هوا-فضا. اگه موشك بودم دس‌كم يه اسم درس‌درمون داشتم. خدا بيامرزتت آقاجون، آخه صفدرقلي هم شد اسم؟

تلويزيون ميگفت ساختن موشك خيلي علم مي‌خواد. اگه موشك بودم حتمن اين ديپلم رياضي ام به يه دردي مي خورد. پدرزنم  ديگه نمي گفت سواد واسه پولدارهاست و خونه‌دار شدن باجناق سيكل‌مون رو چماق نمي كرد رو سرم.

 ديروز تو صف شير از دهنم پريد گفتم كاش ما هم موشك بوديم. يكي گفت: ما همش تو شكيم داداش، موشك نيستيم! يه پيرزنه كه چپ چپ نگام ميكرد پرسيد: اونوقت منفجر نمي‌شدي؟ گفتم: ننه جون!  من همينجوريش هم  جر رفتم، منفجرهم روش! 

 آخ كه اگه موشك بودم مي‌تونستم تو اين همه بدبختي و فلاكت با يه خبر خوب برم خونه: عزيزم! مژده! من يه موشك هستم!

* پاي ملخ نزد سليمان بردن:   هديه ناچيزيست و قابل شما را ندارد.

* پسخوان را به پيشخوان زد و رفت:   1- داد و بيداد كرد و رفت.  2-همه چيز را ول كرد و رفت

* پلو معاويه چربتر است:   حق با زورمند است. وقتي استعمال ميشود كه قانون ،جامعه يا شخصي حق را به غلط به طرف قوي تر داده  باشد.

* پول بي زبان را دست آدم زباندار نمي‌دهند:   پول خود را به كسي كه نتواني از او بازپس گرفت نسپار

* پول عاشقي به كيسه برنمي گردد:   آنچه در راه عشق و هوس هزينه شود به دست انسان برنمي‌گردد.

* پياز فلاني كونه نمي كند:  يك جا بند نمي شود. كسي كه دايما تغيير شغل داده و نهايتا هميشه بيكار و عاجز است. 

حرف ت:

* تا ابله در جهان است مفلس در نمي‌ماند:   افراد زيرك از خوش باوري و سادگي اشخاص براي مقاصد خود استفاده مي كنند.

* تا نهال تر است بايد راست كرد:   كودكان را بايد در سنين اوليه تربيت و پرورش دهند.

* تا هستم به ريش تو بستم:  (به شوخي) تكيه كلام زنها به شوهرشان. من از تو جدا شدني نيستم.

* تره به تخمش ميره حسني به باباش:  معادل: از كوزه همان تراود كه در اوست. هر چيز به اصل خود برميگردد.

* تغاري بشكند ماستي بريزد/جهان گردد به كام كاسه‌ليسان:اشخاص بيكاره منتظرند حادثه‌اي رخ دهد و آنها لفت وليسي بكنند.

* تويمان خودمان را مي كشد، بيرونمان مردم را:  مردم به ما حسادت مي كنند و حسرت زندگي ما را مي خورند در حاليكه خودمان مشكلات بسياري داريم.  

حرف ج:

* جايي كه شتر بود به يك غاز/ خر قيمت واقعي ندارد:  وقتي كه به وجود افراد ارجمند و گرانقدر توجهي نمي‌شود نمي توان عدالت انتظار داشت.

* جفتش را بيار، مفتش را ببر: اشاره به اينكه هرگز نظيري ندارد. از مال خود با قطعيت تعريف كردن.

* جهنم هم به اين گرمي نيست:  در جواب دروغ شاخدار استعمال ميشود. دروغي بگو كه در عقل بگنجد! 

حرف چ:

* چراغ از بهر تاريكي نگهدار: معادل پل‌هاي پشت سرت را خراب نكن.

* چشم فلاني هزار كار ميكند كه ابروش نمي فهمد:  چنان در نهانكاري ورزيده است كه هيچكس سر از كارش درنمي‌آورد.

* چكش خورش خوب است:  براي گرفتن تعليم آمادگي دارد. اطلاح‌پذير است. 

حرف ح:

* حاجي مُرد و شتر خلاص

* حالا كه تالان تالان است(صد تومن زير پالان است):  معمولا اين ضرب المثل در اوج دعواي لفظي و قبل از اعتراف به عملي كه شنيدن آن موجب رنجش بسيار طرف مقابل مي‌شود بيان ميگردد. مثلا به اين تكه از دعواي زن و شوهري دقت كنيد:- حالا كه تالان تالان است بگذار بگم كه منم هيچوقت از پدرت خوشم نمي‌اومد!

* حرفهايت مفت، كفشهايت جفت:  با كسي كه ياوه‌گويي ميكند كاري ندارم بفرما برو.

* حكم بچه از حكم شاه روانتر است:  خواهش بچه شيرين را نمي شود رد كرد، اگر شده با گريه و زاري حرف خود را پيش مي‌برد.

* حكيم باشي را دراز كردن:  بجاي مريض دكتر را مداوا كردن. 

حرف خ:

* خر رو به طويله تند مي دود:  در مورد آدم بي خيري استفاده مي شود كه براي انجام كاري كه به سودش است فعال و مشتاق مي باشد.

* خر كريم را نعل كردن: سبيل كسي را چرب كردن

*خروار نمك است مثقال هم نمك: تاييد و قبول نعمت است چه كم چه زياد

* خم رنگرزي كه نيست بزني و دربياوري: كار ساده و آساني نيست كه بشود بسرعت انجام داد.

* خواهي عزيز شوي يا كور شو يا دور شو: اگر به توجه و محبت كسي احتاج داري از بازگو كردن عيب و خطايش خودداري كن تا از تو نرنجد.

حرف د:

* دختر سعدي بودن (فلاني دختر سعدي است): همه جا هست جز خانه خودش. زني كه بيشتر در خانه دوست و آشناست تا خانه خودش.

* درازي شاه خانم به پهناي ماه خانم: اين به آن در.

* در تاريكي رقصيدن: در پشت سر كسي دور برداشتن و ادعاي بيجا كردن.

* در خانه مور شبنمي توفان است:  براي مردم بينوا و فقير زيان كم هم قابل تحمل نيست.

* درخت پربار سنگ مي خورد:  آدم دانا از سوي عوام بيشتر دچار گرفتاري و دردسر مي شود.

* دروغگو را تا در خانه‌اش:  با چنين آدمي هرگز نبايد معاشرت و رفت و آمد داشت.

* دزدِ نگرفته پادشاه است

* دلاكها كه بيكار مي‌شوند سرهم را مي‌تراشند:  دوستان هواي يكديگر را دارند.

* دوغ و دوشاب را يكي انگاشتن:  ميان خوب و بد فرقي قايل نشدن.

* دو لنگه در را كه پهلوي هم مي گذارند براي آنست كه به درد هم بخورند:  وجود دوستان بايد براي يكديگر اثر و فايده اي داشته باشد.

* دهن فلاني آستر دارد:  توانايي خوردن غذاهاي داغ را دارد.

* دهن سگ هميشه باز است:  آدمي تند و بد دهن، كارش همواره غيبت كردن از اين و آن است. 

حرف ر:

* رو كه بدهي آستر هم مي‌خواهد:  از خوشرويي سوء‌استفاده كردن. 

حرف ز:

* زبان خر را خلج مي داند:  (به شوخي) اين دو نفر بهتر به حال و احوال يكديگر آشنايند.  

* زبان در دهان پاسبان سر است

* ز يبماري بتر بيمارداري است

* زر بر سر پولاد نهي، نرم شود:  با تكيه به قدرت پول و ثروت هر مشكلي براي انسان آسان مي‌گردد.

* زني كه جهاز ندارد اينهمه ناز ندارد:  معادل جيب خالي پز عالي 

حرف س:

* سر كچل و عرقچين:   امر غيرضروري و بي تناسب

* سرم را بشكن حرفم را نشكن:   حرف مرا دو تا نكن. همانند: حرف مرد يكي است.

* سرم را مي‌شكني، نخودچي كشمش تو جيبم مي ريزي:    آنهمه ضرر و زيان به من زدي حالا مي خواهي با حرف و تعارف تلافي كني.

* سگي به بامي جَسته، گَردِش به او نشسته:   درباره كسي گفته مي‌شود كه به جهت داشتن نسبت خيشاوندي با خانواده سرشناسي به خود ببالد و به رخ سايرين بكشد.

* سيب سرخ براي دست چلاق عيب نيست:  از چيزهاي با ارزش مردم عادي و محروم هم مي‌توانند استفاده كنند.

 * سيد‌علي را بپا:   مواظب اين مرد باشيد چيزي از شما به سرقت نبرد. آدم حقه‌بازي است. نگذاريد سر از كارتان درآورد. 

حرف ش:

* شاخ در جيب كسي گذاشتن:   تحريك و ترغيب كردن كسي

* شراب مفت را قاضي هم مي خورد:  معادل: مفت باشه كوفت باشه

* شكم گرسنه و آروغ فندقي:   معادل جيب خالي پز عالي

* شوهر كردم  وسمه كنم نه وصله كنم:   زبان حال زنان خانه‌داري است كه از كار خانه شكايت مي‌كنند. 

حرف ص:

* صنار جگرك سفره قلمكار نمي خواهد:   تهيه كلي تشريفات فقط براي غذايي ساده و مختصر 

حرف ع:

* عباي ملانصرالدين:   چند نفر به نوبت آن را مي‌پوشند. همه ار آن استفاده ميكنند.

* عروس ما عيبي نداره، كوره، كچله، سرگيجه داره:  (به طنز) همه محاسن در او جمع است. پر از عيب و ايراد است. غالبا درمورد شخصي آشنا استعمال ميشود.

* عسل نيست كه انگشت كنند:  اين زن يا دختر آن قدر هم بي‌شخصيت و سست‌عنصر نيست كه نتواند خود را حفظ كند. در تبرئه جنس مونثي بكار ميرود كه كمي سر و گوشش مي جنبد ولي فاسد نيست.- شنيدم دختر فلاني شب ها معلوم نيست كجا ميخوابه- حالا گفتن! عسل نيست كه انگشت كنن!  

جا دارد ياد نويسندگان و پژوهندگاني كه به جمع آوري ضرب‌المثل‌هاي عاميانه، مثل‌ها، آداب و رسوم قومي و فرهنگ فولكوريك ايران پرداخته‌اند را گرامي بداريم:علي‌اكبر دهخدا، جمال‌زاده، صادق هدايت، احمد شاملو، علي بلوكباشي، ابوالقاسم انجوي شيرازي، اميرقلي اميني ، حسين ملكي و…  

و با تشکر از اظهار لطف دوستان ادب دوست

 

دو تن از شرقشناسان كه يكي مسيو ماربين آلماني و ديگري دكتر جوزف فرانسه اي بوده، در كتابهاي خود از كيش شيعي و از اين نمايشهاي شيعيان ستايشها نوشته اند، و اينها عنواني به دست ملايان داده كه آن دو نوشته را كه به فارسي ترجمه شده در دفتري بنام  « سياست الحسينيه›› به چاپ رسانيده اند. 

 در سال ١٣٢٧ قمري كه در ايران شور آزاديخواهي بسيارنيرومند ميبود و آزاديخواهان پس از يكسال و بيشتر جنگ با محمد عليميرزا و ملايان، فيروز درآمده تهران را هم گشاده بودند، و دشمنان آزادي، كه بيشترشان روضه خوانان و ملايان و پيروان ايشان ميبودند پس از ايستادگيها و جنگها نوميد شده و آتش سينه هاشان رو به خاموشي نهاده بود، و از آنسوي دولت خودكامه روس سپاه به ايران آورده و آذربايجان و ديگر شهرها را گرفته به كاستن از نيروي آزاديخواهان ميكوشيد، ناگهان اين دفترچه به ميان افتاد. تو گفتيي نفت به روي آتش ريختند . ملايان و روضه خوانان و بسياري از مردم به تكان آمده، و با آزاديخواهان كه به كاستن از روضه خواني ميكوشيدند پرخاش آغازيده چنين گفتند : ‹‹پس فرنگيها امام حسين را ميشناسند و شما نميشناسيد، اي بيدينها!؟›› اين را گفته به تكان آمدند.

بيش از همه در تبريز شوري برخاست و نخست نتيجه آن بود كه همگي روضه خوانان كه بيش از دويست تن ميبودند دست بهم داده چنين نهادند كه در بازارها و كويها روضه خوانيهاي همگاني برپا گردانند . نخست در بازارها اين كار را كردند . يك بازار را ميگرفتند و از اين سرتا آنسر فرش ميگستردند و در ميانه منبر ميگزاردند و جلو آمد وشد را بسته آنجا را انجمن ميگردانيدند و روضه خوانها هريكي با پيروانشان مي آمدند و فراهم مينشستند و يكي پس از ديگري به منبر رفته مردم را گريانيده پايين مي آمدند . سه روز و چهار روز بدينسان بسر برده چند روز ديگري بازار ديگري را بر ميگزيدند، و در همه اين كارها دشمني خود را با مشروطه فراموش نمي كردند.پس از ديري رو به كويها آوردند . در تبريز هفده و هجده كوي از بزرگ و كوچك شمرده ميشد . نوبت بنوبت آنها را گرديدند كه در هريكي چند روزي با گرد آمدن و روضه خواندن و دروغها سرودن و به مشروطه نيش زدن بسر ميبردند . ديدني ميبود كه از نوشته هاي دو اروپايي چه شور و تكاني برخاسته و چكارهايي كرده ميشد.

 برگرفته از كتاب بخوانند و داوري كنند نوشته احمد كسروي  صفحات 59 الي 61 – تهران چاپخانه پيمان 1323

هوا خوشگوار و زمين پرنگار       نه گرم و نه سرد و هميشه بهار! 

رضا شاه زاده يكي از توابع شاهي (قائم‌شهر) بوده و آنطور كه از خاطرات مرحوم دولت‌آبادي برمي‌آيد، هر وقت از اوضاع آشفته تهران به تنگ مي‌آمد به شاهي مي‌رفت تا آرامش خود را در زادگاهش بازيابد. اولین خط راه آهن مدرن ایران در دوران او از شاهی(قائم شهر كنوني) تا بندر شاه (بندر ترکمن امروزی) کشیده گشت. وي در دي ماه سال 1309 كارخانه‌هاي نساجي را در اين شهر تاسيس كرد كه نقش مهمي در اشتغال و بهبود وضع معيشتي مردمان اين شهر داشته است. با اينحال وجود اين كارخانه‌ها باعث نفوذ وسيع حزب توده در اين شهر تا قبل از كودتاي 28 مرداد 32 شده بود  بنحوي كه قائم‌شهر يكي از پايگاه هاي مبارزه با رضا شاه در مازندران محسوب مي‌شده؛ مساله اي كه رضا شاه را بسيار رنج مي‌داد. حال 77 سال پس از افتتاح كارخانه نساجي قائم‌شهر و در سالگرد اين واقعه اين شهر يكي از سخت‌ترين دوران هاي خود را پشت سر مي‌گذارد. نزديك به ده روز است كه گازرساني به اين شهر دچار مشكل شده بنحوي كه بعضي از محله‌ها بيش از يك‌ هفته متوالي را بدون گاز سپري مي‌كنند. نان پخت نشده و اين ماده غذايي در بازار سياه به قيمت دانه‌اي هزار تومان بفروش ميرسد. در همين حال بخاري برقي نيز به‌صورت كالاي نايابي در اين شهر درآمده كه براي خريد آن بايد چند برابر قيمت اصلي را پرداخت. بسياري از خانه‌ها بساط كرسي را بپا كرده و پخت غذا را بر روي هيزم و در حياط انجام مي‌دهند. بعضي از مردم نيز به خانه بستگان خود در شهرهاي اطراف بخصوص بابل پناه برده‌اند. 

 در طي انقلاب 57 و بعد از آن قائمشهر فعال‌ترين شهر طرفدار مجاهدين خلق بود. بهمين دليل در سال 1360 حدود دويست تن در قائمشهر اعدام شدند. غالب اين اعدام شدگان سابقه مبارزاتي با رژيم شاه را نيز در پرونده داشتند. دوستي قائمشهري تعريف مي‌كرد كه بعد از اين اعدام‌ها پدربزرگش كه در اعتصاب سال 1329 كارخانه نساجي شركت داشت همواره مي‌گفت:” شاهِ آه اِما رِه بَيتِه“ يعني آه شاه ما را گرفته است! با توجه به ورشكستگي كارخانه هاي نساجي قائمشهر بعد از انقلاب، محروميت روز افزون اين شهر در مقايسه با شهرهاي اطرافش (ساري و بابل)، نرخ بالاي بيكاري در اين شهر و البته بلاي اخير شايد حرف اين پيرمرد چندان هم بيراه نباشد!